مقالات - مغز و اعصاب

خرافات و واقعیتهای پیرامون بیماری ام اس

 

بیماری ام اس یا مولتیپل اسکلروز یکی از بیماریهای مهم سیستم عصبی است. این بیماری که اغلب جوانان را درگیر می کند، با علائم و مشکلات ناشی از درگیری مغز و نخاع خود را نشان می دهد. بیمار ممکن است دچار مشکلات حرکتی، حسی، تعادلی و درگیری عصبهای مختلف مغز، مثل عصب بینایی، شود. این بیماری می تواند بصورت حملات عود کردن و فروکش نمودن خود را نشان بدهدو یا ماهیت پیشرونده داشته باشد. بدلیل آینکه در حال حاضر درمان قطعی برای این بیماری وجود ندارد و اغلب مبتلایان به آن جوانان هستند، شایعات و باورهای زیادی در مورد آن بوجود آمده است که در این مقاله میخواهیم به بعضی از شایعترین موارد آن بپردازیم و واقعیت هر کدام را برای خوانندگان محترم شرح دهیم.

 

خرافه: بیماری ام اس طول عمر را کم می کند.

شاید شنیده باشید که فردی بعلت ام اس فوت کرده است. ولی واقعیت این است که افراد مبتلا به بیماری مولتیپل اسکلروز طول عمر طبیعی دارند. اغلب علت فوت آنها هم مسائل دیگری غیر از این بیماری است. ام اس به خودی خود کشنده نمی باشد.

 

 

خرافه: مبتلایان به ام اس باید از کارهای روزمره و استرس زا پرهیز نمایند.

مطالعات نشان داده است که علائم مولتیپل اسکلروز معمولا بدنبال حوادث شدیدا استرس زا، مانند از دست دادن یک عزیز، عود می کند. ولی هیچگونه مطالعه ای نشان نداده است که حوادث روزمره بر ام اس اثر نامطلوبی داشته باشد. اتفاقا نشستن پشت میز کار برای بیمار ام اسی مفیدتر از دراز کشیدن روی کاناپه است. بررسی ها نشان داده است که بیش از 30 درصد مبتلایان به این بیماری حتی 20 سال بعد از تشخیص هم به کار تمام وقت خود مشغولند و اگر کارفرمایان و جامعه تصور درست تری درباره توانائی های این افراد داشته باشند این درصد بالاتر هم می رود.

 

 

خرافه: حاملگی برای مبتلایان به ام اس خطرناک است.

ام اس خانمها را سه برابر بیشتر از آقایان مبتلا می کند و لذا توانایی و امکان بارداری برای این گروه یک دغدغه مهم است. بسیاری از خانهای مبتلا به مولتیپل اسکلروز در طول دوران بارداری حال عمومی بهتری دارند و حملات طی این دوران کمتر روی می دهد. درگذشته که درمانهای رایج برای این بیماری وجود نداشت، گروهی از پزشکان اعتقاد داشتند که تنها درمان قابل توصیه به مبتلایان به  ام اس، بارداری است! البته امکان عود علائم در سه ماهه اول بعد از زایمان تاحدی بالا می رود. بیماری ام اس مادر ضرری برای فرزند او ندارد. توجه داشته باشید که بعضی از داروهای مولتیپل اسکلروز باید مدتی قبل از اقدام به بارداری قطع گردند و لذا در این مورد با پزشکتان مشورت نمائید.

 

 

خرافه: پرکردگی دندانی حاوی جیوه، آسپارتام و مواد شیمیایی روزمره عامل مهمی برای ابتلا به ام اس است.

اینترنت پر است از شایعاتی که ام اس و بسیاری از بیماریهای دیگر را به مواد صنعتی به کار رفته در زندگی روزمره ما مربوط می داند. لااقل در مورد بیماری مولتیپل اسکلروز این شایعات درست نیست. برای مثال جیوه موجود در آمالگام پرکردگی های دندانی را در نظر بگیرید. میزان جیوه رها شده از آمالگام بسیار بسیار کمتر از سطح مسمومیت است. همچنین مسمویت با جیوه توانایی آسیب به عصب ها را دارد ولی این آسیب هیچگونه شباهتی به بیماری ام اس ندارد. همچنین در مورد آسپارتام موجود در شیرین کننده های مصنوعی، هنوز هیچ ارتباطی با یماری ام اس یافت نشده است.

 

 

خرافه: مبتلا شدن به ام اس یعنی نهایتا وابسته به ویلچر می شوم.

در حال حاضر از هر 4 نفر مبتلا به مولتیپل اسکلروز، 3 نفر می توانند بدون ویلچر به فعالیت خود ادامه دهند. با پیشرفت هایی که در درمان این بیماری بدست خواهد آمد، این درصد بالاتر هم خواهد رفت. تقریبا یک سوم مبتلایان به ام اس علائم خفیف، یک سوم علائم متوسط و یک سوم علائم شدید دارند. البته هنوز پزشکان راهی برای پیش بینی دقیق وضعیت آینده یک فرد مبتلا در اختیار ندارند.

 

 

خرافه: مبتلایان به ام اس می توانند با تغییر سبک غذایی خود، روند بیماری را معکوس کنند.

هیچگونه رژیم غذایی معجزه آسایی برای بیماری ام اس وجود ندارد. انجمن جهانی مولتیپل اسکلروز به مبتلایان توصیه کرده است که از خرافات و شایعات موجود در این باره پرهیز کرده و از رژیم غذایی کم چربی و پرفیبر که سالمتر است استفاده نمایند.

 

 

خرافه: بیماری ام اس همواره ماهیت پیشرونده و بدتر شونده دارد.

درحالیکه در بعضی از مبتلایان به ام اس روند بیماری پیشرونده است، سایر بیماران علائم خفیفی دارند که هیچگاه بدتر نمی شود. پیش بینی کردن عاقبت یک بیمار بسیار مشکل است و درمانهای جدید امید را در تمام مبتلایان زنده کرده است.

 

 

خرافه: درمانهای جدید فقط علائم را موقتا برطرف می کنند و قادر به کاهش سرعت پیشرفت بیماری نیستند.

داروهای جدید نظیر آوونکس، ربیف، بتاسرون و کوپاکسون می توانند سرعت پیشرفت بیماری مولتیپل اسکلروز را کند کنند و فاصله بین حملات را طولانی تر نمایند. محققان معتقدند این داروها باعث کاهش حمله سیستم ایمنی به عصب ها می گردند. در حال حاضر این داروها برای فرم عودکننده – فروکش کننده این بیماری که شایعترین فرم آن نیز هست تائید شده اند و اگر شما هیچکدام از این داروها را دریافت نمیکنید، با پزشکتان در مورد آن مشورت نمائید.

 

 

خرافه: مبتلایان به ام اس نباید فعالیت کنند.

درگذشته چنین عقیده ای وجود داشت و پزشکان آنرا توصیه می کردند. ولی تحقیقات بعدی خلاف آنرا نشان داد و لذا این توصیه مردود شد، هرچند که هنوز هم بعنوان یک خرافه رواج دارد. تحقیقات جدید نشان داده است که فعالیت بدنی برای مبتلایان به ام اس مفید است. فعالیتهایی را انتخاب کنید که متناسب با توانایی ها و علائق تان باشد و سعی کنید اغلب روزهای هفته فعال باشید.

 

 

خرافه: بیماری ام اس باعث درد نمی شود.

بسیاری از مبتلایان به مولتیپل اسکلروز درد را در طول بیماری خود تجربه کرده اند. هرچند بعضی از پزشکان درد را جزو علائم ام اس نمی دانند ولی واقعیت این است که بیماری ام اس می تواند باعث ایجاد دردهای مزمن و طولانی مدت شود و این دردها باید تحت درمان قرار بگیرند.

 

 

خرافه: من هیچ کاری برای کمک به بیماری ام اس خودم نمی توانم انجام دهم.

درحقیقت مبتلایان به ام اس کارهای زیادی می توانند انجام دهند تا کیفیت زندگی بهتری داشته باشند و پیشرفت بیماری خود را کند نمایند. از جمله این کارها عبارتند از: کاهش وزن, ترک سیگار, ورزش و استفاده از ویتامین دی. استفاده منظم از داروهای تجویزی هم سیر بیماری را آهسته تر می نماید.

 

 

خرافه: ام اس فقط بر حرکت بیمار تاثیر دارد و به ذهن و فکر بیمار تاثیری ندارد.

اغلب افراد در مورد مشکلات حرکتی ام اس مطالبی شنیده اند ولی در مورد مشکلات شناختی این بیماری اطلاعاتی ندارند. درحقیقت بیماری مولتیپل اسکلروز با وارد کردن آسیب به مغز باعث ایجاد مشکلاتی در روند فکر کردن، یادآوری و حافظه میگردد.

 

 

خرافه: درمان ام اس باید ابتدا با داروهای ضعیفتر شروع شود.

بسیاری از پزشکان و بیماران ترجیح می دهند که درمان ابتدا با داروهای ضعیفتر و دارای عارضه کمتر شروع گردد. واقعیت این است که در بیماری مولتیپل اسکلروز، احتمال ایجاد آسیبهای غیرقابل برگشت در اوائل تشخیص بیماری بالاتر است. بنابراین روال صبر کردن و منتظر ماندن در مورد این بیماری می تواند مضر باشد. بنابراین شاید بهتر باشد که درمان با داروهای قویتر شروع شود، هرچند که ممکن است عوارض بیشتری هم داشته باشد.

 

 

خرافه: ام اس واگیردار است.

اطرافیان فرد مبتلا به مولتیپل اسکلروز بعضا نگران می شوند که شاید از وی بیماری را بگیرند. شاید علت ترس این باشد که می ترسند ام اس یک بیماری ویروسی، مثلا ناشی از ویروس اپشتن بار، باشد. واقعیت این است که هنوز رابطه ی واضحی بین ام اس و ویروسها بدست نیامده است و تاکنون محققان نتوانسته اند در آزمایشگاه این بیماری را به موجود آزمایشگاهی منتقل کنند و بنابراین نیازی به نگرانی از انتقال بیماری نیست.

 

 

خرافه: عفونت، دلیل عود حملات در بیمار مبتلا به ام اس است.

در عود بیماری مولتیپل اسکلروز علامت جدیدی ایجاد می گردد که حداقل 24 ساعت باقی می ماند. وقتی علامت جدید را عود می نامیم که در زمینه ابتلا به عفونت یا تب ایجاد نشده باشد. وقتی بعلت تب دار شدن یا عفونت علامت جدیدی ظاهر می شود آنرا عود کاذب (Psuedo-relapse) می نامیم و این حملات کاذب نسبتا شایع هستند. علت این حملات این است که بالا رفتن دمای بدن بطور موقت مانع از پیام رسانی در عصبهایی می شود که در گذشته بواسطه ام اس آسیب دیده اند. مثلا بدنبال عفونت ادراری ممکن است ضعف پای بیمار شدیدتر شود. در این حالت با برطرف شدن تب و عفونت علائم به حالت اول برمیگردد و لذا این موارد عود بیماری محسوب نمی شوند. همچنین گرم شدن هوا یا دوش آب گرم هم باعث شدیدتر شدن علائم ام اس می گردد و درمان بوسیله خنک کردن بدن و دوری از محیط های گرم است.

 

 

خرافه: استفاده از استروئید (کورتون) باعث کم شدن شدت آسیب است.

وقتی عود بیماری ام اس اتفاق میفتد معمولا بیمار را بستری می کنند و برای وی یک دوره استروئید یا کورتون تزریقی (متیل پردنیزولون) تجویز می کنند. اثر استروئید این است که مدت زمان عود علائم را کم می کند و بیمار زودتر می تواند حمله را پشت سر بگذارد. ولی میزان آسیب رسانی یک حمله با یا بدون استروئید یکسان است و کورتون اثری در کاهش میزان آسیب رسانی ندارد. بنابراین فقط مدت زمان بهبود سریعتر می گردد.

 

 

خرافه: فقط بیمارانی که نتوانسته اند با بیماری خود کنار بیایند دچار افسردگی می گردند.

افسردگی در تمام شکلهای بیماری مولتیپل اسکلروز شایع است. علت ابتلا به افسردگی در بیماران ام اس به فاکتورهای متعددی وابسته است. بعضی از این عوامل عبارتند از: واکنش روحی به خبر ابتلا به یک بیماری مزمن، نگرانی در مورد آینده، تاثیرات مستقیم خود بیماری بر رشته های عصبی در مغز. ولی تمام محققان متفق القولند که درمانهای دارویی، مشاوره روانشناسی و آموزش به خانواده نقش موثری در درمان این افسردگی دارد.

 

 

خرافه: فقط مراحل پیشرفته ام اس تاثیرات ذهنی و شناختی دارد.

بررسی های جدید نشان داده است که ممکن است یک بیمار مبتلا به مولتیپل اسکلروز با علائم خفیف دچار مشکلات شناختی و ذهنی واضح باشد و بیمار دیگری با ناتوانی شدید از نظر ذهنی کاملا سالم بماند. یعنی ارتباط چندانی بین مشکلات ذهنی و شناختی ناشی از ام اس و مدت زمان ابتلا به بیماری و شدت سایر علائم بیماری وجود ندارد. شایعترین مشکل شناختی که بیماران ام اس گزارش می کنند ضعف حافظه است. البته در بیش از 90 درصد بیماران مشکلات شناختی در حدی نیست که مزاحمتی برای کارهای روزمره ایجاد نماید.

 

 

خرافه: عود کردن بیماری به این معنی است که داروی شما اثر نداشته است.

درمانهای فعلی ام اس میتوانند میزان پیشرفت بیماری را کمتر و آهسته تر نمایند. ولی این به معنای متوقف کردن کامل حملات نیست. استفاده منظم از دارو باعث می شود که شما حملات کمتر و با فاصله زمانی بیشتری داشته باشید. وقوع عود در حین مصرف یک دارو لزوما به معنی این نیست که دارو باید عوض شود. پزشک شما برای تصمیم گیری در مورد تعویض دارو فاکتورهای متعددی را در نظر می گیرد که تصاویر ام آر آی جدید و وضعیت بالینی شما از جمله آنهاست.

 

 

خرافه: از دست دادن توانایی راه رفتن به منزله پایان زندگیست.

اگر از کسانی هستید که در زندگی بیشترین ترس تان از دست دادن توانایی راه رفتن است، این نوشته چندان کمکی نمی تواند به شما بکند. ولی ما زنان و مردان زیادی را دور و برمان می شناسیم که نمی توانند روی پاهایشان باستند اما زندگی فعال، مفید، پرماجرا و موثری دارند. انها کار میکنند، سرگرمی دارند، عشق می ورزند، بچه دار می شوند و بواقع زندگی می کنند.آگر میخواهید این مطلب را باور کنید، پیشنهاد میکنم با اینگونه افراد ملاقات داشته باشید و آنها را از نزدیک بشناسید. شاید آنها به شما این نکته را متذکر شوند که بوئیدن گلها وقتی به زمین نزدیک ترید، آسانتر است.

 

 

خرافه: داروهای گیاهی کم خطرترند.

گول تبلیغاتی که بر بی خطر بودن داروهای گیاهی تاکید می کنند را نخورید. کارخانه های تولید داروهای متداول نمی توانند در مورد تولیداتشان ادعایی بکنند که در آزمایشگاه به اثبات نرسیده است. چرا که تحت نظارت بسیار دقیق قرار دارند و محصولاتشان قبل از ورود به بازار بارها در محیط های آزمایشگاهی بررسی دقیق شده اند. ولی سازندگان ترکیبات به اصطلاح گیاهی، بدلیل نبودن بررسی های آزمایشگاهی و نظارت، هر نوع ادعایی را می توانند در مورد محصولشان داشته باشند! ادعاهایی نظیر "بیخطر" بودن، "طبیعی" بودن، "سالم" بودن و... تا توجه شما را به خودشان جلب نمایند.

این موضوع که محصولی از طبیعت استخراج شده است لزوما به معنی بیخطر بودن آن نیست. مثلا بعضی از خطرناکترین سموم موجود نظیر استریکنین و کورار منشاء گیاهی دارند! همچنین این محصولات عوارض جانبی دارند که بدلیل عدم بررسی شناخته شده نمی باشد و لذا گزارش نمی گردند. بعلاوه اینگونه تولیدات می توانند تداخلاتی با داروهای فعلی شما داشته باشند و چه بسا آسیب رسان شوند.

 

 

خرافه: دانشمندان هیچگونه پیشرفتی در درمان ام اس ندارند.

در حقیقت پیشرفت در مورد بیماری مولتیپل اسکلروز یکی از سریعترین پیشرفت های تاریخ بشریت است! سال 1970 سیستم ایمنی شناخته شد. سال 1980 تصویربرداری ام آر آی اختراع گردید. در سال 1993 بتاسرون بعنوان اولین داروی ام اس معرفی شد. پیشرفت های بعدی در درمان این بیماری بترتیب عبارتند از:

  • 1995: معرفی کوپاکسون
  • 1996: معرفی آونکس
  • 1998: معرفی ربیف
  • 2003: کاربرد میتوگزانترون
  • 2008: تای سابری
  • 2010: فینگولیمود: اولین داروی خوراکی ام اس
  • 2010: کلادریبین خوراکی
  • 2011: آمپیرا
  • 2012: تریفلوناماید خوراکی
  • 2013: BG-12 خوراکی
  • 2014: آلمتوزوماب

و هم اکنون نیز داروهای جدیدتری در مراحل تحقیقاتی مختلف قرار دارند.

 

 

 دکتر مهدی دهقانی

متخصص مغز و اعصاب و ستون فقرات

تاریخ:یکشنبه 20 اردیبهشت 1394 گروه:مغز و اعصاب